IV. KEUR NAON DIAJAR PAEH? MENDING DIAJAR HIRUP!
Keur naon jang diajar paeh?.... Mending ge diajar hirup! Paeh mah ceuk beja ceuk cenah tina qur’an ge bakal, pernah saurna Allah ngadugikeun ngalangkungan nabina baheula pisan, qullu nafsin daikatul maot’.
Mending ge diajar hirup!!!... diajar supaya hirup guna boh keur pribadi boh keur batur bari bisa amal kahadean…. bekel engke lamun paeh! Komo ayeuna jadi urang sunda nu ngan saukur kekesed batur di tempatna sorangan kuduna mah tihohat teh supaya hirup mulya paling saeutikna nyaruaan batur lain kalahka diajar paeh….
Eta panalek diluhur, heubeul kadenge, nu sigana memang bener pisan ... jang naon diajar paeh samemeh paeh ceuk batur (jamak), nu penting mah diajar hirup -nu paling-paling salah sahijina ngeusian hirup sing sahade hadena teh- keur bekel..... engke ... lamun paeh.
Tapi...tapi ...tapi… cenah ceuk basa kampung mah,…
Nu nyararios kitu teh boa hilapeun atanapi teu acan arapaleun kana cariosan tina qur’an anu sanesna....nyaeta, diajar paeh (keur hirup keneh teh) supados mampuh hirup leuwih mulya sareng kenging tuduh nu ENYA pakeun kamulyaan hirup dunya aherat...
waaaaah… naha enya?
Kieu geura.....dongengna sugan sugan jadi bahan pikiraneun kanu apal sundana.
KONGAS salian ti supaya jadi yakin henteu cangcaya atawa was was ngeunaan paeh jeung hirup deui siga cariosan Sang Khalilullah nuju naroskeun ka EL (Gustina ieu luluhur para Nabi anu mulya) supaya dipasihan terang carana maehan jeung ngahirupkeun deui teh (bag I), [nu tangtu mun nurut kana ku caritaan sayidina Ibrahim mungkul mah bakal aya nu ngajawab..’enya ari kitu tea mah tapi eta mah Nabi ..malah bapana para Nabi jeng ulul azmi deuih...urang mah jalma biasa...urang mah teu perlu... cukup percaya we kana caritaan cenah tina qur’an da cenah ti Allah...jeung deui dina ngulikna ge …naha enya bakal bisa kawas anjeuna?].... bisa jeung nyaho kana paeh (dina keur hirup keneh) teh diantarana ku salah sa-tilu sabab dihandap ieu:
KAHIJI,..
Bisa paeh teh.... supaya bisa nganyahokeun kayakinan/amal/ageman nu geus dipigawe ku pribadi salila hirup ieu kayaning bener henteuna/alus henteuna/mengpar henteuna. Lamun alus /bener diteruskeun dihadean lamun goreng/salah dieureunan ditobatan. Dina Mushaf Utsmani surat At Takwir Allah ngadawuh yen dawuhna Karek…sakali deui karek/lamun/saenggeus ngalaman kiyamat (cirina didugikeun ku Allah dugi keun ka aya kana 11-na) satiap nafs/jiwa bakal nyaho kana sagala rupa nu geus dipigawena ‘aliman nafsun maa ahdarat’.
Jadi... lamun hayang apal pasti kana sagala rupa hal nu geus dipigawe bener henteuna alus henteuna..boh kayakinan boh ageman boh amal urang kudu geus kiyamat heula geuning numutkeun Allah mah.
Ari paeh teh kaasup kiamat leutik….kiamat gede mah boa moal ngalaman.. Jadi... lamun paeh ngan dianggap engke wae (paeh jamak) urang moal nyaho, saperti nu didugikeun ku qur’an diluhur, naha enya kayakinan amal katut sakabeh nu geus dilakukeun ayeuna teh bener henteuna... misalna wae, naha enya nu geus dilakukeun teh bener keur kamajuan pribadi, kulawarga, kasundaan katut agama? Boa lain... boa enya. Saperti loba nu ngomong yakin kana nu salila ieu dicekelna..tapi karek ceuk cenah ceuk agama....
Kumaha lamun salila ieu si euceuk teh salah ?..Tangtu bakal aya nu nyarita ....Ah da ieu mah euceuk ge lain sambarangan euceuk...ieu mah euceuk qur’an nu cenah.... ceuk batur bener...he..he..tapi lamun diteruskeun deui .. pan eta nu dipercaya (Qur’an) teh dina surat At-Takwir nyebutkeun kudu kiamat heula(paeh- kiamat leutik) heula ari hayang ‘aliman nafsun maa ahdaraat’ mah. ….Cik rek kumaha?
...Lamun geus bisa paeh (heula) pan saur Allah bisa nganyahokeun kana naon nu geus dipigawe... urang bisa intropeksi sorangan ku sorangan di sorangan... keur kahareup nu leuwih alus salila Hirup engke...ti nimbang di intropeksi ku batur...lah... sok teu ngeunah ku batur mah .
...Lamun paeh ngan dianggap engke wae lamun waktuna paeh ceuk umum... hasilna kayakinan/kalakuan hirup/ itikad ngaitkeun udagan jrrd teh masih teuing bener henteuna alus henteuna -da pan karek pasti nyaho lamun geus paeh (kiamat) tea.
...Lamun urang mamawa kateuing di akhir meureun dimana mulyana/haqqul yaqin-na? Ayeuna ge di dunya nu sagala teuing mah tara kapake... sorangana ge sok bangbaungeun...rumahuh...engkena teh can asak kaburu beak. Can beak kaburu buruk.
KADUA,…
Bisa paeh ayeuna meungpeung hirup keneh teh (saemeh paeh jamak) sugan engke kabere Nur (Sunda) ti Allah eukeur bekel kumelendang leuwih mulya di dunya. Nohonan ayat qur’an dimana Gusti Allah cenah baheula kantos ngadawuh:
Naha sarua jalma nu geus paeh terus ku kami dihirupan deui (man kaana maytan fa ahyaynaahu) terus ku kami dibere Nur (sunda) (wazaalnaa lahuu nuuran)… nu ku kitu teh maranehna bisa kumelendang di dunya ...jeung [jalma] nu poek lolong bonconong nu teu bisa kaluar (tina eta poek ‘dulumaati’)? (QS, 6:122) –
ieu teh bari langsung dibandingkeun/aya hubunganna jeung para pamingpin jjrd dina ayat satuluyna.
Tah ieu maksudna kudu bisa paeh heula (bari keur hirup teh) teh,… ku cara diajar paeh samemeh paeh jamak, da hirup deui/keneh ..sabab lamun geus ngalaman paeh..kapasihan Nur (sunda) ti Allah.
...pan kongas Iman oge lain pamere guru/ulama/nabi/rasul atawa manehna ngaku geus iman hayang asup kaom mukminin tapi...Iman nu ku urang diteangan mah lain saukur percaya tapi hayang boga teh nu mangrupa Nur (sunda) ti Allah (ngan hak Allah mungkul dina masihan/henteuna)(Qs 42:52). Ari iman teh lain nikmat nu panggede gedena ?? jeung pan ku modal Sunda ieu teh jadi bekel urang nanjeur heubeul jaya di buana boga dangiang sunda (Nur) (tingali: kalam kasundaan no.1).
….Pan kongas dina musthaf utsmani disebutkeun... kitab ge mangrupa Nur (sunda) (42:52) lain mangrupa tulisan dina kertas...sabab lamun kitab teh mangrupa tulisan dina kertas bakal rea nu nganggap mangrupa sihir... (QS 6:7) kitab qur’an oge jadi soteh buku kertas ayeuna sanggeus meletus bijil ti biwir tuluy diingetkeun diapalkeun dituliskeun dikumpulkeun. jrrd..jrrd…jrrd KASUNDAAN bacaeun ahli waris ambiya.
KATILUNA,..
Lamun keur hirup geus apal kana paeh, prosesna, cara cara na nu jadi cecekelan nana....meureun engke dina waktuna ninggalkeun ieu alam teh lugina pisan...moal ngahesekeun batur jeung pribadina...da lain kakara....paeh na ge geus unggal usik kiamata sapapanjangna…Ayeuna keur usik malik hirup keneh ge naon lebarkeuneunana. Kumaha lamun dina waktuna arek paeh /sakarat/paeh euweuh sasaha nu mantuan/ngadu’akeun?... mangkaning lamun geus waktuna moal bisa minge deui moal bisa diundurkeun atawa digancangkeun.
Siga aya caritaan kampung lamun aya urang kota maot sok nyarita kieu... EULEUH EUY KARUNYA TEUING MANGKANING MAOTNA KAKARA !!! bantuan tuh pang do’akeun pang sampurnakeun. Untung teu kadarengeeun ku kulawargana...da lamun kadengeeun mah tangtu disebut kurang ajar...atawa (paling untung) saukur disebut heureuy ...
Padahal…
Ceuk nu surti mah enya karunya lamun kakara bari teu apal mah...saha nu ngeunah ngalaman sagala lupa nu kakara komo sakarat. Cacak ka tempat anyar ge ti kota ka kampung ngarumas…talag tolog… komo deui pindah ti dunya ka aherat.
V. Jadi kumaha maksud paeh didieu sabenerna? Kumaha cara diajarna? Lamun enya ieu hiji ulikan.
ULIKAN DIAJAR PAEH (I)
Umumna urang sok rea ngadenge loba jelema ngalengis…ih jang ari umur mah rasiah Gusti moal aya nu terang…iraha maot jeung dimana...teu terang… Nepikeun kabijil paribasa nu diajarkeun ka tiap budak… cenah...hirup katungkul ku pati paeh teu nyaho di mangsa…
Aeh..aeh..sugan teh enya we bener kabehna kudu kitu…Ari pek benerna teh keur samanehanana we meureun…da bongan bodo/teu nyaho/ bisa jadi teu jujur atawa mindingan maneh…keur nu apal mah meureun beda deui…dihandap ieu sabagian dongengna.
“Introduction” na dimimitian ku dongeng ceuk cenah.
I. DONGENG CEUK CENAH: TINA QUR'AN
Memang enya saur Allah dina qur’an tiap nafs moal bisa nganyahokeun naon nu bakal kajadian isuk kamanehna jeung dimana manehna bakal paeh (Luqman:34) ngan pasti tiap nafs bakal paeh sanajan embung ‘kullu nafsin daikatul maot’. Malah Allah moal nunda-nunda waktu paehna hiji nafs lamun memang geus ditangtukeun kudu paeh….sabalikna moal paeh lamun can waktuna numutkeun Allah. Allah nangtoskeun kitu ka satiap nafs mah. Jadi bener oge lamun aya nu ngomong saperti diluhur tea…”ah eta mah jang.. (maot)…urang teu terang…da bijilna omongan tina nafs (diri/jiwa)na sorangan
TAPI….tapi…tapi…tapi.. ke heula.....
Beda deui Allah nyarios ka nu takwa (muttaqin). Keur nu takwa mah Allah masihan tugas sapertos kieu (kaunggel dina surat sapi bikang :180):
DIWAJIBKEUN ka nu taqwa lamun GEUS DATANG TANDA-TANDA AREK PAEH, jeung maranehna ninggalkeun “khair” (=harta atawa kaalusan), supaya NYIEUN WASIAT kakolot-kolotna jeung sanak kadangna kalawan MA’RUF.
Diwajibkeun nyieun wasiat teh lamun geus nangenan ayana tanda tanda arek paeh. Malah upama urang gugon tuhon kana ayat diluhur meureun can aya tandana mah teu/can wajib nyieun wasiat. Lamun teu apal cirina/banderana arek maot ….rek kumaha nyieun wasiat ?
Nurutkeun ayat diluhur saenyana aya tanda-tanda atawa ciri-ciri arek paeh teh keur jalma anu takwa mah. Malah nunjukkeun yen jalma nu takwa mah geus dianggap ku Allah teh apal/nyaho kana ciri-ciri atawa tanda-tanda (disunda mah sok disebut bandera) nu dikanyahokeun ku manehna yen maranehna arek deukeut ka paeh.
Ayat tina surat sapi bikang diluhur teu nitah kudu nyaho kana tanda-tanda arek paeh tapi nunjukkeun yen pasti GEUS kanyahokeun lamun eta jalma takwa (lain nafs biasa). Ayat ieu mah malah leuwih ngajurung supaya nyieun wasiat nu ma’ruf keur batur memeh paeh nu ngarupakeun kawajiban jalma muttaqin.
Jadi ana kitu, bisa dijadiken cecekelan/indicator,….. karek urang kasebut muttaqin lamun urang (salah sahijina) apal tanda-tanda/ciri/bandera arek paeh !!!!!.
..… atuh kudu apal kana tanda-tandana ameh asup golongan muttaqin, cirri yen urang geus taqwa lamun geus nyaho tanda/cirri-cir arek paeh ??
II
NA KUMAHA CIRI-CIRI/BANDERA AREK PAEH??
Umumna ngajelaskeun teh tanda-tanda rek paeh teh:
(1) Umur geus kolot
(2) kasehatan geus euweuh – misalna ku panyakit (ku rupa-rupa sabab) nu geus euweuh ubarna nu sacara medis moal cageur deui.
NGAN….
Tanda-tanda kitu sanajan rea oge benerna/salahna… teu valid. Sabab rea nu ngora keneh malah budak/orok keneh geus paeh; nu geus gering parna cageur deui malah rea nu geus sacara medis paeh hirup deui (keneh). Nu sehat cilaka dipangperangan, aya oge nu balik perang beleger. Nu teu siga-siga/ budak keneh paeh… kolot aki-aki/nini-nini (nepikeun ka rea nu hayang paeh) tetep hirup keneh nepi ka pikunna.
Jadi ??
Lebah dieu urang kudu leuwih daek ngotektak nyaliksik diri lewih telik yen bandera eta lain ditangtukeun ku gering atawa umur; gering atawa umur mah umumna ngan salah sadua prosesna mungkul. Malah bandera ieu kanyahoan teh (kudu) keur jagjag waringkas ameh bener nyieun wasiatna/‘khair’na jadi ma’ruf. Geus gering ripuh atawa riweuh arek paeh mah kumaha rineh nyieun wasiat?...
Ari wasiat (lain harta mungkul)…
tangtu rupa-rupa pokona sarupaning kahadean…nu sugan/sakuduna dijieun nya gede guna nya manjang mangfaatna.
Kangjeng Rasulullah saw ku anjeun, ceuk dongeng batur, harita midamel ibadah Haji Wada (panungtungan) teras ngadugikeun wasiat wahyu (ngeunaan Agama nu tos sampurna) bari masihan ‘isarat’ yen can tangtos taun payun mah tiasa deui riung mungpulung sareng kaom muslimin. Dongeng lengkepna aya di toko buku gramedia – pidato terakhir Rasulullah - Kaayaan fisik Anjeunna tangtos masih keneh jagjag belejag da masih keneh tiasa midamel ibadah Haji nu nungtut kakiatan fisik. Nya leres pisan janten patepung pangahirna (dalam penampilan dihadapan umum) da teu lami ti harita, saparantos mulih ka madinah kacarioskeun pupus. Nyariosna ‘prognosticate’ nuju jagjag belejag sanaos kacarioskeun saurna teu damang heula memeh pupus teh.
III
ULIKAN NGEUNAAN DIAJAR PAEH SAMEMEH PAEH
Ulikan ngeunaan nganyahokeun tanda-tanda arek paeh jeung cara-cara paeh geus jadi ullikan nu masagi disunda mah, misalna, lamun kabeneran panggih jeung ahlina cenah dibere nyaho heula tingkat dasar bandera-bandera nu kakurung ku 40 poe, 20 poe, jst bari terus dibere ‘teknik’ neuleumanna. Nya lamun rajin nyaliksikna bisa nganyahokeun taun-taun saencanna.
Pernah manggihan kolot kampung nu khusnul khatimah legok tapak genteng kadek …lamun rek maot?
sok ngahaja ngariungkeun dulur-sanak baraya…papatah heula rineh…atawa ngahajakeun ngadatangan sasalaman ka tatangga ka anak incu ..atawa nitah ka barudakna beberes… “jang ke poe jumaah mah bakal rea tamu” jrrd jrrd…ngan sok loba nu tara betus nyaritakeun nu sajalantrahna..cukup ka nu geus sarua nganyahokeun.
Aya nu nyebut ulikan kitu mah ‘subyektif’ da teu neuleuman kalawan enya atawa saukur nyaho dongengna mungkul ti beja euceuk nu ngan resep ngawadul. Terus we nga nafi-keun ulikan turun manurun nu meunang hese cape luluhur bari mangaruhan batur supaya jadi balad manehna.. pohoeun yen dina agama ge nganyahokeun eta the mangrupakeun ‘kautamaan’ ciri jalmi taqwa.
Ciri lain elmu paeh di sunda bisa disebut disiplin ‘ulikan’, nyaeta EMPIRIS. maksudna hasil pengamatan saurang lamun dilakukeun ku nu lian bari make protokol nusarua hasilna bakal sarua. Tinggal bener neangan ulama ahli waris nabi nu enya nepi ka pangkat satmata…lain saukur ulama nu ngan apal euceuk/cenah.
Contona, cenah, nu dialajar sok ngahajakeun besuk ka nu gering bari nalingakeun bandera nu gering –naha picageureun atawa jalan paehna -hasilna masing-masing boga itungan nu sarua. Pernah hasil2 ‘studi’na mangrupa catetan nengetan tanda-tanda nu arek paeh ti mimiti sataun samemehna… geus loba dedengean nu araneh cirining …..; 6 bulan memeh maot cirina sok aya nu ngagulimeng bari geus suda....;…..jst..jst..jst.
Cenah,he…he, cenah deui bae….Hal eta teh ngan saukur ulikan tingkat barudak.
Sabab nu pentingmah keur…. manehna sorangan engke kumaha….supaya dina waktuna teu ngahesekeun batur tidieu engke caritaan bijil ngeunaan teknik paeh, omat…lain tujuan paeh (kayaning pupus biasa, mulih ka jati, ngahyang, tilem jrrd) jeung migawe hal hal nu utama (kayaning nyieun wasiat nu ma’ruf tea) nohonan kawajiban ti Allah keur muttaqin. (Tingal, sapi bikang:180)
Ulikan eta salah sahiji nu ngajadikeun di sunda disebut Parahyangan tempatna para Hyang… tempat ayana Hyang mungkul nu hese katuturkeunana ku lain SUNDA. Ulikan advanced eta sarua jiwa sumangetna sareng ulikan sayidina Ibrahim Sang Khalilullah anu hoyong tiasa maehkeun jeung ngahirupkeun (dina Qur’an) kumargi hoyong yakin lain ulikan ceuk cenah – ku Allah ahirna dikabul di simbolkeun ku dongeng manuk.
Saur Sang Rahmatan lil alamin Muhammad saw, ngeunaan kahoyong Sayidina Ibrahim, urang-urang (sahabat) kuduna leuwih pantes was-was ti batan Ibrahim, hartina urang urang kudu sarua hayang yakin bisana sabab lamun teu pasti leuwih was was… ari was was pantang dipiboga (tingal surat jelema (An nas)). Eta teh Nabi jeung jalmi pilihan…komo deui urang manusa biasa ..
Na teu was was (sanajan geus ngaku percaya oge) lamun can yakin ngeunaan paeh nu pasti bakal ka alaman???? Hirup beunghar, miskin, atawa panjang umur jadi aki/nini mah can tangtu kaalaman.
IV. Lamun enya bisa paeh (heula) kumaha bisa hirupna deui?
Aeh..aeh..sugan teh enya we bener kabehna kudu kitu…Ari pek benerna teh keur samanehanana we meureun…da bongan bodo/teu nyaho/ bisa jadi teu jujur atawa mindingan maneh…keur nu apal mah meureun beda deui…dihandap ieu sabagian dongengna.
“Introduction” na dimimitian ku dongeng ceuk cenah.
I. DONGENG CEUK CENAH: TINA QUR'AN
Memang enya saur Allah dina qur’an tiap nafs moal bisa nganyahokeun naon nu bakal kajadian isuk kamanehna jeung dimana manehna bakal paeh (Luqman:34) ngan pasti tiap nafs bakal paeh sanajan embung ‘kullu nafsin daikatul maot’. Malah Allah moal nunda-nunda waktu paehna hiji nafs lamun memang geus ditangtukeun kudu paeh….sabalikna moal paeh lamun can waktuna numutkeun Allah. Allah nangtoskeun kitu ka satiap nafs mah. Jadi bener oge lamun aya nu ngomong saperti diluhur tea…”ah eta mah jang.. (maot)…urang teu terang…da bijilna omongan tina nafs (diri/jiwa)na sorangan
TAPI….tapi…tapi…tapi.. ke heula.....
Beda deui Allah nyarios ka nu takwa (muttaqin). Keur nu takwa mah Allah masihan tugas sapertos kieu (kaunggel dina surat sapi bikang :180):
DIWAJIBKEUN ka nu taqwa lamun GEUS DATANG TANDA-TANDA AREK PAEH, jeung maranehna ninggalkeun “khair” (=harta atawa kaalusan), supaya NYIEUN WASIAT kakolot-kolotna jeung sanak kadangna kalawan MA’RUF.
Diwajibkeun nyieun wasiat teh lamun geus nangenan ayana tanda tanda arek paeh. Malah upama urang gugon tuhon kana ayat diluhur meureun can aya tandana mah teu/can wajib nyieun wasiat. Lamun teu apal cirina/banderana arek maot ….rek kumaha nyieun wasiat ?
Nurutkeun ayat diluhur saenyana aya tanda-tanda atawa ciri-ciri arek paeh teh keur jalma anu takwa mah. Malah nunjukkeun yen jalma nu takwa mah geus dianggap ku Allah teh apal/nyaho kana ciri-ciri atawa tanda-tanda (disunda mah sok disebut bandera) nu dikanyahokeun ku manehna yen maranehna arek deukeut ka paeh.
Ayat tina surat sapi bikang diluhur teu nitah kudu nyaho kana tanda-tanda arek paeh tapi nunjukkeun yen pasti GEUS kanyahokeun lamun eta jalma takwa (lain nafs biasa). Ayat ieu mah malah leuwih ngajurung supaya nyieun wasiat nu ma’ruf keur batur memeh paeh nu ngarupakeun kawajiban jalma muttaqin.
Jadi ana kitu, bisa dijadiken cecekelan/indicator,….. karek urang kasebut muttaqin lamun urang (salah sahijina) apal tanda-tanda/ciri/bandera arek paeh !!!!!.
..… atuh kudu apal kana tanda-tandana ameh asup golongan muttaqin, cirri yen urang geus taqwa lamun geus nyaho tanda/cirri-cir arek paeh ??
II
NA KUMAHA CIRI-CIRI/BANDERA AREK PAEH??
Umumna ngajelaskeun teh tanda-tanda rek paeh teh:
(1) Umur geus kolot
(2) kasehatan geus euweuh – misalna ku panyakit (ku rupa-rupa sabab) nu geus euweuh ubarna nu sacara medis moal cageur deui.
NGAN….
Tanda-tanda kitu sanajan rea oge benerna/salahna… teu valid. Sabab rea nu ngora keneh malah budak/orok keneh geus paeh; nu geus gering parna cageur deui malah rea nu geus sacara medis paeh hirup deui (keneh). Nu sehat cilaka dipangperangan, aya oge nu balik perang beleger. Nu teu siga-siga/ budak keneh paeh… kolot aki-aki/nini-nini (nepikeun ka rea nu hayang paeh) tetep hirup keneh nepi ka pikunna.
Jadi ??
Lebah dieu urang kudu leuwih daek ngotektak nyaliksik diri lewih telik yen bandera eta lain ditangtukeun ku gering atawa umur; gering atawa umur mah umumna ngan salah sadua prosesna mungkul. Malah bandera ieu kanyahoan teh (kudu) keur jagjag waringkas ameh bener nyieun wasiatna/‘khair’na jadi ma’ruf. Geus gering ripuh atawa riweuh arek paeh mah kumaha rineh nyieun wasiat?...
Ari wasiat (lain harta mungkul)…
tangtu rupa-rupa pokona sarupaning kahadean…nu sugan/sakuduna dijieun nya gede guna nya manjang mangfaatna.
Kangjeng Rasulullah saw ku anjeun, ceuk dongeng batur, harita midamel ibadah Haji Wada (panungtungan) teras ngadugikeun wasiat wahyu (ngeunaan Agama nu tos sampurna) bari masihan ‘isarat’ yen can tangtos taun payun mah tiasa deui riung mungpulung sareng kaom muslimin. Dongeng lengkepna aya di toko buku gramedia – pidato terakhir Rasulullah - Kaayaan fisik Anjeunna tangtos masih keneh jagjag belejag da masih keneh tiasa midamel ibadah Haji nu nungtut kakiatan fisik. Nya leres pisan janten patepung pangahirna (dalam penampilan dihadapan umum) da teu lami ti harita, saparantos mulih ka madinah kacarioskeun pupus. Nyariosna ‘prognosticate’ nuju jagjag belejag sanaos kacarioskeun saurna teu damang heula memeh pupus teh.
III
ULIKAN NGEUNAAN DIAJAR PAEH SAMEMEH PAEH
Ulikan ngeunaan nganyahokeun tanda-tanda arek paeh jeung cara-cara paeh geus jadi ullikan nu masagi disunda mah, misalna, lamun kabeneran panggih jeung ahlina cenah dibere nyaho heula tingkat dasar bandera-bandera nu kakurung ku 40 poe, 20 poe, jst bari terus dibere ‘teknik’ neuleumanna. Nya lamun rajin nyaliksikna bisa nganyahokeun taun-taun saencanna.
Pernah manggihan kolot kampung nu khusnul khatimah legok tapak genteng kadek …lamun rek maot?
sok ngahaja ngariungkeun dulur-sanak baraya…papatah heula rineh…atawa ngahajakeun ngadatangan sasalaman ka tatangga ka anak incu ..atawa nitah ka barudakna beberes… “jang ke poe jumaah mah bakal rea tamu” jrrd jrrd…ngan sok loba nu tara betus nyaritakeun nu sajalantrahna..cukup ka nu geus sarua nganyahokeun.
Aya nu nyebut ulikan kitu mah ‘subyektif’ da teu neuleuman kalawan enya atawa saukur nyaho dongengna mungkul ti beja euceuk nu ngan resep ngawadul. Terus we nga nafi-keun ulikan turun manurun nu meunang hese cape luluhur bari mangaruhan batur supaya jadi balad manehna.. pohoeun yen dina agama ge nganyahokeun eta the mangrupakeun ‘kautamaan’ ciri jalmi taqwa.
Ciri lain elmu paeh di sunda bisa disebut disiplin ‘ulikan’, nyaeta EMPIRIS. maksudna hasil pengamatan saurang lamun dilakukeun ku nu lian bari make protokol nusarua hasilna bakal sarua. Tinggal bener neangan ulama ahli waris nabi nu enya nepi ka pangkat satmata…lain saukur ulama nu ngan apal euceuk/cenah.
Contona, cenah, nu dialajar sok ngahajakeun besuk ka nu gering bari nalingakeun bandera nu gering –naha picageureun atawa jalan paehna -hasilna masing-masing boga itungan nu sarua. Pernah hasil2 ‘studi’na mangrupa catetan nengetan tanda-tanda nu arek paeh ti mimiti sataun samemehna… geus loba dedengean nu araneh cirining …..; 6 bulan memeh maot cirina sok aya nu ngagulimeng bari geus suda....;…..jst..jst..jst.
Cenah,he…he, cenah deui bae….Hal eta teh ngan saukur ulikan tingkat barudak.
Sabab nu pentingmah keur…. manehna sorangan engke kumaha….supaya dina waktuna teu ngahesekeun batur tidieu engke caritaan bijil ngeunaan teknik paeh, omat…lain tujuan paeh (kayaning pupus biasa, mulih ka jati, ngahyang, tilem jrrd) jeung migawe hal hal nu utama (kayaning nyieun wasiat nu ma’ruf tea) nohonan kawajiban ti Allah keur muttaqin. (Tingal, sapi bikang:180)
Ulikan eta salah sahiji nu ngajadikeun di sunda disebut Parahyangan tempatna para Hyang… tempat ayana Hyang mungkul nu hese katuturkeunana ku lain SUNDA. Ulikan advanced eta sarua jiwa sumangetna sareng ulikan sayidina Ibrahim Sang Khalilullah anu hoyong tiasa maehkeun jeung ngahirupkeun (dina Qur’an) kumargi hoyong yakin lain ulikan ceuk cenah – ku Allah ahirna dikabul di simbolkeun ku dongeng manuk.
Saur Sang Rahmatan lil alamin Muhammad saw, ngeunaan kahoyong Sayidina Ibrahim, urang-urang (sahabat) kuduna leuwih pantes was-was ti batan Ibrahim, hartina urang urang kudu sarua hayang yakin bisana sabab lamun teu pasti leuwih was was… ari was was pantang dipiboga (tingal surat jelema (An nas)). Eta teh Nabi jeung jalmi pilihan…komo deui urang manusa biasa ..
Na teu was was (sanajan geus ngaku percaya oge) lamun can yakin ngeunaan paeh nu pasti bakal ka alaman???? Hirup beunghar, miskin, atawa panjang umur jadi aki/nini mah can tangtu kaalaman.
IV. Lamun enya bisa paeh (heula) kumaha bisa hirupna deui?
Sasaka kabantenan.
Ujung kulon...
Dimana ayana?
Ceuk jamak...
di tungtung kulon nusa jawa.
Prak datangan...
Gening lain didinya tungtungna.
da masih aya keneh laut..
laut di liwatan masih keneh aya nusa...
jst...jst....tuluy jeng tuluy
Sab dunya buleud ...
Lamun tuluy lumampah neangan ujung kulon...ujungna kulon
Anjlogna balik ka urut indit.
Ana kitu ujung kulon teh....
Dimana sia aya.
Watesna ujung kulon nya sia keneh.
Ujung kulon kumaha sia.
Satungtung deuleu ngeunaan kulon
Sia nu jadi ujungna. Sia nu ngaenya lainkeun.
Sia nu jadi wates sia nu ngawatesan.
Matak enya ajaran kabantenan
Kudu jadi kanyataan ujung kulon
Pun.
Rahyang Watu Gunung
Patilasan di gunung hejo.
heubeul ngahartikeun watu teh batu...
sihoreng...
sundana watu mah wijen.
Tangkal nu sikina loba pisan.
Watu nu hartina batu mah..
ceuk basa jawa
Ngan sab geus ngabaju
poho kana onde nu diwijenan.
Jadi...
Anjeuna teh gening..
Jalmi nu leubeut beuweungeun
Rambay alaeun hurmateun seuweu siwi.
Siki na...
Janten beuti kasundaan
Cepengan ahli waris...
Dugi ka ayeuna.
heubeul ngahartikeun watu teh batu...
sihoreng...
sundana watu mah wijen.
Tangkal nu sikina loba pisan.
Watu nu hartina batu mah..
ceuk basa jawa
Ngan sab geus ngabaju
poho kana onde nu diwijenan.
Jadi...
Anjeuna teh gening..
Jalmi nu leubeut beuweungeun
Rambay alaeun hurmateun seuweu siwi.
Siki na...
Janten beuti kasundaan
Cepengan ahli waris...
Dugi ka ayeuna.
Situs Kawali I
Bati/wani peureu..
Tinggal nu atis dina rasa.
Pernah ningali/ngasaan cai peureu?
cai nu sanajan herang ulah/tara diinum.
Pangwawadi...
Yen tina ngahakan nginum milaku...
Nu sanajan SIGA halal beresih seger ngeunah
Tapi,...
Paharaman mah racun
Ngotoran ngaleungitkeun
Nu atis suci beresih dina rasa
Nu jadi awasna hate.
Temahna poek kadungsang dungsang.
Kade.. .
Sing ati-ati telik lumampah..
Cilaka mah maneh.
Tinggal nu atis dina rasa.
Pernah ningali/ngasaan cai peureu?
cai nu sanajan herang ulah/tara diinum.
Pangwawadi...
Yen tina ngahakan nginum milaku...
Nu sanajan SIGA halal beresih seger ngeunah
Tapi,...
Paharaman mah racun
Ngotoran ngaleungitkeun
Nu atis suci beresih dina rasa
Nu jadi awasna hate.
Temahna poek kadungsang dungsang.
Kade.. .
Sing ati-ati telik lumampah..
Cilaka mah maneh.
Tilem/Ngahyang di alam kami
Kalam kasundaan no 12
I
PANGANTEUR
Ngahyang atawa tilem lolobana dinisbahkeun ka cara ninggalkeun alam dunyana Siliwangi jalma baheula di jaman Pajajaran (lain jalma ayeuna). Harti jeung maksud jalma sunda ayeuna ngeunaan kecap/konsep ngahyang atawa tilem rupa-rupa, misalna, Dina ensikolpedi sunda (2000) entri ngeunaan tilem euweuh. Aya oge ngahyang – dina entri kecap hyang- nu dihartikeun leungit jeung jasadna ngajadi hyang. Ari Hyang di sunda mah luhureun dewa-dewa - ‘Allah’ di sunda mah disebut diantarana Sang Hyang keresa (nu maha pencipta) jeung Hyang Seda niskala ( Maha Gaib). Dina kamus LBSS (1992) kecap ngahyang euweuh aya oge tilem nu dihartikeun ngaleungit jadi siluman.
Aya oge nu dinisbahkeun tilem/ngahyangna Siliwangi teh dipercaya lain leungit jeung jasad tapi paeh biasa mun teu salah mah ieu teh salah sahiji pamendak ti, diantawisna, Pa Yoseph Iskandar. Aya oge,… nu saukur ngagolongkeun ngahyang teh mitos (tahayul) jadi lain mang rupa hiji hal nu jadi kareueus da bohong. Kaasup nu nyebutkeun sarua/beda antara tilem jeung ngahyang ditambah bumbu ayana maung kajajaden.
Ari ieu tulisan… hayang ngajelaskeun sabisana yen tilem/ngahyang teh lain mitos/tahayul tapi hiji ulikan nu masagi…lain ngaleungit jadi siluman tapi balik ka Allah swt nohonan innalillahi wa innailaihi rojiun…sanajan baheula mah carana lain nganggo sareat Islam-Muhammad saw…bari badan/jasad awak-awakana sampurna dina harti sirna mulang ka asalna sakedet netra sab wawuh jeung nu lembut runtut jeung nu alus dalit jeung nu leutik galo jeung nu nyaho…jeung bisa wae dilakukeun jalma ayeuna nu nuturkeun sareat Sang Rahmatan lil alamin (islam)- lain baheula wae…. Bisa henteuna nu nulis mere katerangan nu ENYA keur ngadukung argumenna dina ieu tulisan gumantung kana panilaian nu macana.
….. urang jujut ti ‘konsepsi’ jeung paradigmana heula….
II
INNALILLAHI WA INNAILAIHI RAJIUN….(KABIASAAN)
Kekecapan innalillahi wa innailaihi roji’un nu dihartikeun sacara awam mah asal ti Allah balik deui ka Allah… loba/ilahar diomongkeun lamun aya/meunang beja aya jelema maot [Sanajan dina qur’ana (surat sapi bikang) mah nyebut kecap diluhur teh ciri mu’min lamun meunang musibah].
Sigana pedah ditinggal maot teh kaasup musibah kanu ditinggalkeun…
Atawa..
hiji ‘etiket’ nu terkadang ‘klise’,… bijilna kecap kitu teh supaya kasebut alus wae ku nu ditinggal maot yen urang ngilu sedih/kaleungitan…bari saenyana mah bisa wae teu sedih teu sing.
Kekecapan eta teh kaciri kalolobaanana tina ‘intonasi’ nu teu siga siga ngadu’a (neneda/miharep) tapi intonasina geus mangrupa ‘statement’.
Ngan…nu jelas mah…
Nyawa na jadi arwah…sok dihadiahan illa arwahi.. badanna jadi mayit…. Dimandian, dikafanan, disolatan terus Dikubur.
Naha enya nu maotna mah harita manjing innalillahi wa innailaihi rojiun?….wallahu alam…
Sabab lamun nurutkeun katerangan tina qur’an. ..aya nu bakal keuna siksa sapanjang langit jeung bumi … aya nu dikubur heula…ngalaman padang masyar…aya nu meunang rahmat/nikmat heula …aya nu lila rek tepina ….jeung aya oge aya nu langsung (diistilahkeun ‘secepat kilat’) meunang rido Allah bisa balik ‘panggih’ jeung Rabbna… Enya..enyana mah kabeh mahluk bakal balik deui ka Allah…ngan can tangtu harita (pas maot) …teuing iraha!!!!???? Boa sanggeus bumi langit rusak….
Malah saenyana hayang bisa manjing innalillahi teh manusa kudu usaha satekah polah salila hirupna pikeun panggih jeung Rabbna ??!! Wa’bud rabbaka hatta ya’tiyakal yakin….atawa kudu daek kaingetan ayana caritaan qur’an yen “lamun lolong didunya lolong diaheratna”….lamun teu apal ka Allah didunyana …diaheratna ge tangtu lolong teu apal…jrrd argumen nu bosen/klise lamun dituliskeun deui….
...sanajan aya oge nu boga pamanggih: “ah rek percaya we bakal balik ka Allah”….he..he..heueuh gampang pisan teu kudu susah-susah …tapi pan sakabeh kayakinan teh kudu jeung elmuna bener henteuna kudu kasungsi –kaharti karasa tur bukti- sabab bakal dipenta pertanggungan jawabna.
III
INNALILLAHI WA INNAILAIHI RAJIUN (ULIKAN)
Asal ti Allah balik ka Allah disunda (tiasa diaos heula sunda nganggo tanda kutip) leuwih diteuleuman. Paling henteu di sunda loba kekecapan nu ngajelaskeun leuwih rinci ngeunaan maot. Salah sahijina dijentrekeun ku kecap mulih ka jati mulang ka asal…dilembur mah ditambah ku sampurna…sampurna ning beak lebur papan karo tulis…kasalinan cahya …jeung saterusna….
Naha ? sabab baheula insan (urang) teh Laa syaian madzkuuran = euweuh – lain nanaon nu bisa disebutkeun (Al insaan).
Nya terus dijieun jadi insan jelema make bahan nutfah bari dibere ruh pangdenge pangdeuleu pangangseu pangucap jeung hate. Ahirna dina basa sapopoe di sunda mah eta kabeh….digolongkeun kana dua hal…kuring jeung kurung.. jirim jeung jisim..jasmani jeung rohani… aya jiwa jeung raga…aya nyawa aya badan …
Tah dina waktuna balik ka nu maha suci…innalillahi wa innailaihi rajiun teh..
urang sunda nu ngulik..bisa nganyahokeun…wanoh…jeung mampuh ngabedakeun mana nu kudu mulih ka jati mana nu kudu mulang ka asal.
Lamun nyawa/jiwa/jisim/kuring/ruhani …sing mulih ka jati
lamun badan/raga/jirim/kurung/jasmani…sing mulang ka asal.
.....pada tarapti mulangkeun dadasar.
kumaha cara jeung kanyataanana?
IV
MULIH KA JATI
Ari mulih ka jati teh hartina asal euweuh balik ka euweuh. Nu euweuh teh –ulah salah - ka manusaan/ka insanan asal sirna balik deui jadi sirna. Asal laa syaean madzkuraan balik deui jadi laa syaean madzkuran (Al Insan). kainsanan ngan saukur dipake jeung aya salila di dunya, dina paeh mah euweuh/sirna. Siga kertas (jiwa) salila hirup ditulisan jadi jelema (tulis salaus alusna).
Tah dina ninggalkeun ieu alam dina jiwa/nyawa/jisim/kuring dihapus deui supaya kertas beresih deui euweuh tulisan kajelemaan nohonan statement qur’an manusa laa syaean madzkurran. Urang sunda nu ngulik teu Sieun leungit tulisan/kajelemaan ..da teu jadi sirna teu puguh. Sabab dina leungit tulisan teh aya keneh kertasna nya bodas nya nyacas… nu qadim balik jadi qadim.
Tulisanna urang sunda nu ngulik mah dihapusna teh make cara ‘cut’ atawa ctrl-x. Jadi dina kertas papan jiwana geus euweuh tapi lamun aya nu perlu ku tapak/kanyaho salila didunya bisa di paste/ctrl-v ku jelema nu hirup keneh. Siga kasus ngeunaan maung gaib nu bisa ngabelegedeg lamun dipenta dina hubungana jeung jalma nu tarilem baheula. Salila operating system dunya teu rusak/robah ieu ‘instruksi’/elmu di clipboard dunya moal leungit tinggal aya henteuna jelema ayeuna nu daek/wani/bisa/nyaho nga paste/nga downloadna. Jelema na mah geus balik ka jatina. Nu aya teh elmuna (lain jiwa/jisim/kuring/nyawana) di langit dunya sunda tara dibabawa paeh karidu ridu.
V
MULANG KA ASAL
Ari mulang ka asal. Asal tina Nur (sunda eusi) balik deui ka Nur (sunda eusi) nya eta nu jadi asal kurung/jasmani/raga/badan/jirim.
Naha ?
Mimitina asal awak ngagedean asalna tina hasil kadaharan..ari kadaharan asal tina sato/tutuwuhan…asal tina aci-acining CAI jeung TANEUH, nu diauban ku HAWA (baheula sok disebut angin) di usikeun ku berkah na panonpoe/energi ( baheula sok disebut unsur SEUNEU).
Bari diingetkeun ku qur’an yen sakabeh dunya jeung langit asalna tina Nur nu di jadikeun ku Nurusmawati wal ardhi (SUNDAna langit jeung bumi)…. matak kongas Allah teh nurrun ‘ala nurrin; - dina science mah geus teu bireuk deui bukti empiric ayana hubungan masa jeung cahaya e=mc2,. ...sedengkeun teu sakabeh frekuensi cahaya bisa katangen pangdeuleu/mata.
VI
KAJADIAN MULANG KAASAL
Nu maot biasa raga na jadi bangke, terus biasana dikubur nya lila-lila terurai deui jadi taneuh jst..jst tapi masih keneh mangrupa unsur dunya, da masih keneh aya dina siklus atawa rantai makanan di dunya. Aya oge nu diduruk, lebu na aya nu disimpen aya nu diawurkeun ka laut ameh larut jeung alam tapi eta kabeh masih dina unsur dunya …da masih keneh muter di siklus dunya sanajan ari di awurkeun di laut mah meureun ngilu kana siklus dunya nu leuwih gede. Mulang ka asalna jalma biasa mah ngan nepi ka taneuh deui nu eta ge prosesna dibikeun ka alam/batur.
Nu maot na ngulik mah raga na teu nepi ka jadi bangke, sirna na eta raga ge teu jadi unsur ‘partikel’ dunya deui tapi dibalikkeun deui ka Allahna. Dipulangkeun deui ka sunda (nur) jati –teu aya dina alamna dunya. Sabab boga rasa rumasa, mulang tarima, asih ka diri nyaah ka badan:
1. Nganuhunkeun ku nyaah jeung asih ka diri/raga/badan/jasmani/kurung nu ku inyana teh urang sunda ‘nu ngulik’ bisa ngarasakeun ni’matna (nambah/katambahan terus) dunya…nu ku eta bisa ibadah ka Allah swt…bisa silih asah silih asih silih asuh silih getreng silih reheng silih rebut jeung sasamana jeung ku raga eta ‘nu ngulik’ bisa ngahontal ni’mat Allah di aherat nu euweuh batesna nya gede nya langgeng.
2. Kusabab raga eta asalna tina roh-roh hewan/tutuwuhan/taneuh jeung unsur-unsur dunya lainna, nganuhunkeun ka raga ieu sarua jeung nganuhunkeun ka eta kabeh nu geus dipake ku urang sunda nu ngulik (nu teu ngulik mah can tangtu boga rasa nganuhunkeun). Sabab sato jeung tutuwuhan ge ummat/mahluk nu hiji waktu bakal ruksak jeung kabeh ge (kudu) balik ka Allah “ilaihi turja’un”. Sedengkeun nu bisa ma’rifat /ni’mat boga agama teh ngan jelema. Ari sato/tutuwuhan mah henteu tapi ku dihakan teh mantuan jelema supaya kuat/bisa ibadah/ma’rifat.
Mulang tarima na ku mawa maranehna innalillahi wa innailaih rojiun sanggeus maranehna ibadah ku mantuan jelema hirup/usik malik. Jadina runtut raut silih tulung..sok disebut di lembur mah ka cai jadi saleuwi ka darat jadi salebak.
(sabalikna lamun henteu bisa nyampurnakeuna..eta roh sasatoan/tutuwuhan the jadi hijab…pernah ningali nu rek paeh sesegrok?)
3. Tina nu dua eta nu utamana mah nganuhunkeun ka nu Maha Suci kana sadaya pamasihan Mantena, sadaya sab anugrah ti Mantena. Jadi dina baralikna teh, salah sahijina, diwangsulkeun deui pamasihanaNa ka asalna kalayan ikhlas putih beresih bari nganuhunkeun pisan… sadayana teu kirang teu langkung, teu aya nu diaku aku nu disumput sumput nu diantep dihilap hilap teu diwangsulkeun, ari dina tos waktosna kedah mulang.
Kumaha cara jeung kanyataan kajadianana ? ngahontalna?
VII
KAJADIANANA
Kajadianana mulih ka jati mulang kaasal…rupa rupa.. kumaha pamilih jeung kamampuhna Aya nu heula mulih ka jati…mulang kaasalna nuturkeun ku program/do’a/ itikad memeh maot. jadi katingali ku batur mah siga paeh biasa…kawas mayit biasa; tah engke geus dikubur tuluy sirna sorangan dina itungan poe.
Aya oge nu bareng sakaligus teu ngagoler heula… langsung lebur/awor jeung jatina. Nya nu iyeu nu di nu disebut Tilem/ngahyang warisan turun manurun seuweu sunda. Ngan kajadianna matak helok matak ta’ajub.
VIII CARA RINGKESNA
Ngeunaan carana, ‘Katerangan tina qur’an’ nu disebut diluhur,… urang gundukkeun deui:
1. Ayana badan raga jasmani nu asalna ceunah ceuk qur’an mah tina taneuh (caritaan ngeunaan adam), cai (sakabeh mahluk dijieun tina cai), diauban ku nafas hawa angin, jeung kasorotan berkah panonpoe- di lembur mah sok disebutkeun jasmani/raga/badan/kurung asal tina unsur taneuh, cai, angin (nafas) jeung seuneu (energi/panonpoe).
2. Ayana indra nu bisana nganyahokeun ngeunaan dunya. Bari jeung,..Pangdenge, pangdeuleu, pangangseu moal bisa (dipake) nganyahokeun Allah. Da cenah Allah mah moal katingali…moal kadenge moal… kahontal ku akal.
3. Ayana Ruh nu jadi urusan Allah – jelema mah cenah mun dibere nyaho ge saeutik…eta ge lamun dibere nyaho.
4. Ayana hate nu jadi panarima ngeunaan sagala hal ti dunya kaasup bisa nganyahokeun ayana Allah lamun mu’min caang beresih – didieu di sunda bijil istilah ngeunaan RASA nu dihartikeun awas na hate. Ngan kusabab pangaruh panca indera, akal, memori akal jst....rasa ieu kalimpudan ku warna warna rarasaan (rasa sajati),… hese madep hese aslamtu tumarima sab hatena gampang ‘bolak balik’ (qalb).
Jadi, ringkesna, Insan/jelema nu dibekelan 4 hal tea nu singgetna diwangun ku jasmani + indra+ hate + Ruh. ..
Lamun panca indera euweuh (teu dipake) … Nu aya dijelema tinggal raga + hate jeung ruh.
Tah dina ieu teknik…
lila..lila hatena beresih caang (nurani) teu kalimpudan kapangaruhan ku panca indera…da panca indera na di leungitkeun (heula) teu mere signal kadunyaan/mangruhan hate … nya si hate tinggal ngarasakeun (kamampuan hate jadi panarima-ku sikep aslamtu). Timbul rasa rumasa…. si hate ahirna bisa ‘nganyahokeun’ urusan-urusan ruhaniah (teu kacampuran kadunyaan) da nu katarima na tinggal raga+ruh.
(cat: jadi lamun aya nu ngomong nanya atuh ka hate nurani..eta mah moal bohong. Bener maksudna mah…ngan muguhkeun nu mana hate nurani rea nu ‘bodo’. Jadi rarasaan ka hate nurani padahal ka hate nu masih kalimpudan ku uteuk/panca inderana keneh….nu kitu nu disebut ngaenya enya nu lain nga lain lain nu enya….mun kitu terus cilaka era mah maneh.)
Ari raga/jasmani lamun indera na paeh (heula) katingal ku awasna hate/rasa teh bakal breh mangrupa cahaya (sunda) /e=mc2 (kantos mendakan ???)….matak loba nu dikir nepikeun ka ngageot rebu rebu,…menekung konsentrasi … ngarasakeun ketug jajantung,…ngilu kaluar kajerona nafas,… jrrd teknik keur ngurangan pangaruh dominasi panca indera museurkeun ameh bisa aslamtu hate (kade… di level alam ngawawuhan/introduksi ieu…aya nu murahan aya nu spekulan aya nu ukur ngajalanan aya nu enya pantes/bisa jadi cantelan).
Hate nu beresih caang nyunda nurani..penting pisan kahontal…pan kongas ningali Allah di dunya ku awasna hate/qalbu (rasa) lain ku mata denge sirah, Qalbu mu’minin baetullah…jrrd..jrrd…katasaufan nu klise/hambar lamun saukur nyaho bari teu karasa teu ka bukti.
(Ku waktu umur jelema ayeuna nu umumna mah ngan antara -60-80an (usia hidup)…geus kuduna nyiapkeun maneh milih teknik/metoda nu bisa kahontal ku kamampuhna bari jeung gancang nepi (nu penting hasilna lain prosesna) ameh leuwih gancang make jeung ngamalkeunana…meureun genah)
Saterusna,.. lamun tuluy diwanohan dijeroan dibersihan dicaangan,… eta rasa hate nu saencan kalimpudan ku panca indera teh,…rasana jadi wanoh kana jasad,…indicator utamana wanoh kana control saraf saraf para simpatik – nu teu dikontrol otak. Awas nyaksi kana ayana bahrul hayat …nepikeun ka asal asalna nutfah….ayana ruh …jst (tingali : pohaci sanghyang dewek)….lir ibarat murak tumpeng….tumpengan euy….bruh breh eusina nu saencan di purak mah sauukur kawas congcot…Tinggal upama pareng kabiruyungan kapasihan nugrahana nu Maha Suci awas kana trigger trigger qun dat-qun mutlak…nu sok diaranggo ku luluhur anu mulya dina proses tilem/ngahyang……Subhanallah wal hamdulillah wa laa ilaa ha illallahu allahu akbar.
Ieu nu disebut teknik empiric hiji ulikan sunda nu masagi..saha wae nu bisa migawe eta..bakal manggihan nu sarua saha wae bangsa naon wae iraha wae dimana wae –rek ngilu ngabuktikeun???. Teknik na aya nu ti Islam.. aya nu ti luluhur sunda…
lamun can engeuh …ceuk urang kampung mah tinggal nanya ka sorangan…nepi kamana ngulik agama + kasundaan ???
IX
KUMAHA NYALIKSIKNA AMEH KAHONTAL ?
Bagian salajengna urang kintunkeun kapayun upami pareng
I
PANGANTEUR
Ngahyang atawa tilem lolobana dinisbahkeun ka cara ninggalkeun alam dunyana Siliwangi jalma baheula di jaman Pajajaran (lain jalma ayeuna). Harti jeung maksud jalma sunda ayeuna ngeunaan kecap/konsep ngahyang atawa tilem rupa-rupa, misalna, Dina ensikolpedi sunda (2000) entri ngeunaan tilem euweuh. Aya oge ngahyang – dina entri kecap hyang- nu dihartikeun leungit jeung jasadna ngajadi hyang. Ari Hyang di sunda mah luhureun dewa-dewa - ‘Allah’ di sunda mah disebut diantarana Sang Hyang keresa (nu maha pencipta) jeung Hyang Seda niskala ( Maha Gaib). Dina kamus LBSS (1992) kecap ngahyang euweuh aya oge tilem nu dihartikeun ngaleungit jadi siluman.
Aya oge nu dinisbahkeun tilem/ngahyangna Siliwangi teh dipercaya lain leungit jeung jasad tapi paeh biasa mun teu salah mah ieu teh salah sahiji pamendak ti, diantawisna, Pa Yoseph Iskandar. Aya oge,… nu saukur ngagolongkeun ngahyang teh mitos (tahayul) jadi lain mang rupa hiji hal nu jadi kareueus da bohong. Kaasup nu nyebutkeun sarua/beda antara tilem jeung ngahyang ditambah bumbu ayana maung kajajaden.
Ari ieu tulisan… hayang ngajelaskeun sabisana yen tilem/ngahyang teh lain mitos/tahayul tapi hiji ulikan nu masagi…lain ngaleungit jadi siluman tapi balik ka Allah swt nohonan innalillahi wa innailaihi rojiun…sanajan baheula mah carana lain nganggo sareat Islam-Muhammad saw…bari badan/jasad awak-awakana sampurna dina harti sirna mulang ka asalna sakedet netra sab wawuh jeung nu lembut runtut jeung nu alus dalit jeung nu leutik galo jeung nu nyaho…jeung bisa wae dilakukeun jalma ayeuna nu nuturkeun sareat Sang Rahmatan lil alamin (islam)- lain baheula wae…. Bisa henteuna nu nulis mere katerangan nu ENYA keur ngadukung argumenna dina ieu tulisan gumantung kana panilaian nu macana.
….. urang jujut ti ‘konsepsi’ jeung paradigmana heula….
II
INNALILLAHI WA INNAILAIHI RAJIUN….(KABIASAAN)
Kekecapan innalillahi wa innailaihi roji’un nu dihartikeun sacara awam mah asal ti Allah balik deui ka Allah… loba/ilahar diomongkeun lamun aya/meunang beja aya jelema maot [Sanajan dina qur’ana (surat sapi bikang) mah nyebut kecap diluhur teh ciri mu’min lamun meunang musibah].
Sigana pedah ditinggal maot teh kaasup musibah kanu ditinggalkeun…
Atawa..
hiji ‘etiket’ nu terkadang ‘klise’,… bijilna kecap kitu teh supaya kasebut alus wae ku nu ditinggal maot yen urang ngilu sedih/kaleungitan…bari saenyana mah bisa wae teu sedih teu sing.
Kekecapan eta teh kaciri kalolobaanana tina ‘intonasi’ nu teu siga siga ngadu’a (neneda/miharep) tapi intonasina geus mangrupa ‘statement’.
Ngan…nu jelas mah…
Nyawa na jadi arwah…sok dihadiahan illa arwahi.. badanna jadi mayit…. Dimandian, dikafanan, disolatan terus Dikubur.
Naha enya nu maotna mah harita manjing innalillahi wa innailaihi rojiun?….wallahu alam…
Sabab lamun nurutkeun katerangan tina qur’an. ..aya nu bakal keuna siksa sapanjang langit jeung bumi … aya nu dikubur heula…ngalaman padang masyar…aya nu meunang rahmat/nikmat heula …aya nu lila rek tepina ….jeung aya oge aya nu langsung (diistilahkeun ‘secepat kilat’) meunang rido Allah bisa balik ‘panggih’ jeung Rabbna… Enya..enyana mah kabeh mahluk bakal balik deui ka Allah…ngan can tangtu harita (pas maot) …teuing iraha!!!!???? Boa sanggeus bumi langit rusak….
Malah saenyana hayang bisa manjing innalillahi teh manusa kudu usaha satekah polah salila hirupna pikeun panggih jeung Rabbna ??!! Wa’bud rabbaka hatta ya’tiyakal yakin….atawa kudu daek kaingetan ayana caritaan qur’an yen “lamun lolong didunya lolong diaheratna”….lamun teu apal ka Allah didunyana …diaheratna ge tangtu lolong teu apal…jrrd argumen nu bosen/klise lamun dituliskeun deui….
...sanajan aya oge nu boga pamanggih: “ah rek percaya we bakal balik ka Allah”….he..he..heueuh gampang pisan teu kudu susah-susah …tapi pan sakabeh kayakinan teh kudu jeung elmuna bener henteuna kudu kasungsi –kaharti karasa tur bukti- sabab bakal dipenta pertanggungan jawabna.
III
INNALILLAHI WA INNAILAIHI RAJIUN (ULIKAN)
Asal ti Allah balik ka Allah disunda (tiasa diaos heula sunda nganggo tanda kutip) leuwih diteuleuman. Paling henteu di sunda loba kekecapan nu ngajelaskeun leuwih rinci ngeunaan maot. Salah sahijina dijentrekeun ku kecap mulih ka jati mulang ka asal…dilembur mah ditambah ku sampurna…sampurna ning beak lebur papan karo tulis…kasalinan cahya …jeung saterusna….
Naha ? sabab baheula insan (urang) teh Laa syaian madzkuuran = euweuh – lain nanaon nu bisa disebutkeun (Al insaan).
Nya terus dijieun jadi insan jelema make bahan nutfah bari dibere ruh pangdenge pangdeuleu pangangseu pangucap jeung hate. Ahirna dina basa sapopoe di sunda mah eta kabeh….digolongkeun kana dua hal…kuring jeung kurung.. jirim jeung jisim..jasmani jeung rohani… aya jiwa jeung raga…aya nyawa aya badan …
Tah dina waktuna balik ka nu maha suci…innalillahi wa innailaihi rajiun teh..
urang sunda nu ngulik..bisa nganyahokeun…wanoh…jeung mampuh ngabedakeun mana nu kudu mulih ka jati mana nu kudu mulang ka asal.
Lamun nyawa/jiwa/jisim/kuring/ruhani …sing mulih ka jati
lamun badan/raga/jirim/kurung/jasmani…sing mulang ka asal.
.....pada tarapti mulangkeun dadasar.
kumaha cara jeung kanyataanana?
IV
MULIH KA JATI
Ari mulih ka jati teh hartina asal euweuh balik ka euweuh. Nu euweuh teh –ulah salah - ka manusaan/ka insanan asal sirna balik deui jadi sirna. Asal laa syaean madzkuraan balik deui jadi laa syaean madzkuran (Al Insan). kainsanan ngan saukur dipake jeung aya salila di dunya, dina paeh mah euweuh/sirna. Siga kertas (jiwa) salila hirup ditulisan jadi jelema (tulis salaus alusna).
Tah dina ninggalkeun ieu alam dina jiwa/nyawa/jisim/kuring dihapus deui supaya kertas beresih deui euweuh tulisan kajelemaan nohonan statement qur’an manusa laa syaean madzkurran. Urang sunda nu ngulik teu Sieun leungit tulisan/kajelemaan ..da teu jadi sirna teu puguh. Sabab dina leungit tulisan teh aya keneh kertasna nya bodas nya nyacas… nu qadim balik jadi qadim.
Tulisanna urang sunda nu ngulik mah dihapusna teh make cara ‘cut’ atawa ctrl-x. Jadi dina kertas papan jiwana geus euweuh tapi lamun aya nu perlu ku tapak/kanyaho salila didunya bisa di paste/ctrl-v ku jelema nu hirup keneh. Siga kasus ngeunaan maung gaib nu bisa ngabelegedeg lamun dipenta dina hubungana jeung jalma nu tarilem baheula. Salila operating system dunya teu rusak/robah ieu ‘instruksi’/elmu di clipboard dunya moal leungit tinggal aya henteuna jelema ayeuna nu daek/wani/bisa/nyaho nga paste/nga downloadna. Jelema na mah geus balik ka jatina. Nu aya teh elmuna (lain jiwa/jisim/kuring/nyawana) di langit dunya sunda tara dibabawa paeh karidu ridu.
V
MULANG KA ASAL
Ari mulang ka asal. Asal tina Nur (sunda eusi) balik deui ka Nur (sunda eusi) nya eta nu jadi asal kurung/jasmani/raga/badan/jirim.
Naha ?
Mimitina asal awak ngagedean asalna tina hasil kadaharan..ari kadaharan asal tina sato/tutuwuhan…asal tina aci-acining CAI jeung TANEUH, nu diauban ku HAWA (baheula sok disebut angin) di usikeun ku berkah na panonpoe/energi ( baheula sok disebut unsur SEUNEU).
Bari diingetkeun ku qur’an yen sakabeh dunya jeung langit asalna tina Nur nu di jadikeun ku Nurusmawati wal ardhi (SUNDAna langit jeung bumi)…. matak kongas Allah teh nurrun ‘ala nurrin; - dina science mah geus teu bireuk deui bukti empiric ayana hubungan masa jeung cahaya e=mc2,. ...sedengkeun teu sakabeh frekuensi cahaya bisa katangen pangdeuleu/mata.
VI
KAJADIAN MULANG KAASAL
Nu maot biasa raga na jadi bangke, terus biasana dikubur nya lila-lila terurai deui jadi taneuh jst..jst tapi masih keneh mangrupa unsur dunya, da masih keneh aya dina siklus atawa rantai makanan di dunya. Aya oge nu diduruk, lebu na aya nu disimpen aya nu diawurkeun ka laut ameh larut jeung alam tapi eta kabeh masih dina unsur dunya …da masih keneh muter di siklus dunya sanajan ari di awurkeun di laut mah meureun ngilu kana siklus dunya nu leuwih gede. Mulang ka asalna jalma biasa mah ngan nepi ka taneuh deui nu eta ge prosesna dibikeun ka alam/batur.
Nu maot na ngulik mah raga na teu nepi ka jadi bangke, sirna na eta raga ge teu jadi unsur ‘partikel’ dunya deui tapi dibalikkeun deui ka Allahna. Dipulangkeun deui ka sunda (nur) jati –teu aya dina alamna dunya. Sabab boga rasa rumasa, mulang tarima, asih ka diri nyaah ka badan:
1. Nganuhunkeun ku nyaah jeung asih ka diri/raga/badan/jasmani/kurung nu ku inyana teh urang sunda ‘nu ngulik’ bisa ngarasakeun ni’matna (nambah/katambahan terus) dunya…nu ku eta bisa ibadah ka Allah swt…bisa silih asah silih asih silih asuh silih getreng silih reheng silih rebut jeung sasamana jeung ku raga eta ‘nu ngulik’ bisa ngahontal ni’mat Allah di aherat nu euweuh batesna nya gede nya langgeng.
2. Kusabab raga eta asalna tina roh-roh hewan/tutuwuhan/taneuh jeung unsur-unsur dunya lainna, nganuhunkeun ka raga ieu sarua jeung nganuhunkeun ka eta kabeh nu geus dipake ku urang sunda nu ngulik (nu teu ngulik mah can tangtu boga rasa nganuhunkeun). Sabab sato jeung tutuwuhan ge ummat/mahluk nu hiji waktu bakal ruksak jeung kabeh ge (kudu) balik ka Allah “ilaihi turja’un”. Sedengkeun nu bisa ma’rifat /ni’mat boga agama teh ngan jelema. Ari sato/tutuwuhan mah henteu tapi ku dihakan teh mantuan jelema supaya kuat/bisa ibadah/ma’rifat.
Mulang tarima na ku mawa maranehna innalillahi wa innailaih rojiun sanggeus maranehna ibadah ku mantuan jelema hirup/usik malik. Jadina runtut raut silih tulung..sok disebut di lembur mah ka cai jadi saleuwi ka darat jadi salebak.
(sabalikna lamun henteu bisa nyampurnakeuna..eta roh sasatoan/tutuwuhan the jadi hijab…pernah ningali nu rek paeh sesegrok?)
3. Tina nu dua eta nu utamana mah nganuhunkeun ka nu Maha Suci kana sadaya pamasihan Mantena, sadaya sab anugrah ti Mantena. Jadi dina baralikna teh, salah sahijina, diwangsulkeun deui pamasihanaNa ka asalna kalayan ikhlas putih beresih bari nganuhunkeun pisan… sadayana teu kirang teu langkung, teu aya nu diaku aku nu disumput sumput nu diantep dihilap hilap teu diwangsulkeun, ari dina tos waktosna kedah mulang.
Kumaha cara jeung kanyataan kajadianana ? ngahontalna?
VII
KAJADIANANA
Kajadianana mulih ka jati mulang kaasal…rupa rupa.. kumaha pamilih jeung kamampuhna Aya nu heula mulih ka jati…mulang kaasalna nuturkeun ku program/do’a/ itikad memeh maot. jadi katingali ku batur mah siga paeh biasa…kawas mayit biasa; tah engke geus dikubur tuluy sirna sorangan dina itungan poe.
Aya oge nu bareng sakaligus teu ngagoler heula… langsung lebur/awor jeung jatina. Nya nu iyeu nu di nu disebut Tilem/ngahyang warisan turun manurun seuweu sunda. Ngan kajadianna matak helok matak ta’ajub.
VIII CARA RINGKESNA
Ngeunaan carana, ‘Katerangan tina qur’an’ nu disebut diluhur,… urang gundukkeun deui:
1. Ayana badan raga jasmani nu asalna ceunah ceuk qur’an mah tina taneuh (caritaan ngeunaan adam), cai (sakabeh mahluk dijieun tina cai), diauban ku nafas hawa angin, jeung kasorotan berkah panonpoe- di lembur mah sok disebutkeun jasmani/raga/badan/kurung asal tina unsur taneuh, cai, angin (nafas) jeung seuneu (energi/panonpoe).
2. Ayana indra nu bisana nganyahokeun ngeunaan dunya. Bari jeung,..Pangdenge, pangdeuleu, pangangseu moal bisa (dipake) nganyahokeun Allah. Da cenah Allah mah moal katingali…moal kadenge moal… kahontal ku akal.
3. Ayana Ruh nu jadi urusan Allah – jelema mah cenah mun dibere nyaho ge saeutik…eta ge lamun dibere nyaho.
4. Ayana hate nu jadi panarima ngeunaan sagala hal ti dunya kaasup bisa nganyahokeun ayana Allah lamun mu’min caang beresih – didieu di sunda bijil istilah ngeunaan RASA nu dihartikeun awas na hate. Ngan kusabab pangaruh panca indera, akal, memori akal jst....rasa ieu kalimpudan ku warna warna rarasaan (rasa sajati),… hese madep hese aslamtu tumarima sab hatena gampang ‘bolak balik’ (qalb).
Jadi, ringkesna, Insan/jelema nu dibekelan 4 hal tea nu singgetna diwangun ku jasmani + indra+ hate + Ruh. ..
Lamun panca indera euweuh (teu dipake) … Nu aya dijelema tinggal raga + hate jeung ruh.
Tah dina ieu teknik…
lila..lila hatena beresih caang (nurani) teu kalimpudan kapangaruhan ku panca indera…da panca indera na di leungitkeun (heula) teu mere signal kadunyaan/mangruhan hate … nya si hate tinggal ngarasakeun (kamampuan hate jadi panarima-ku sikep aslamtu). Timbul rasa rumasa…. si hate ahirna bisa ‘nganyahokeun’ urusan-urusan ruhaniah (teu kacampuran kadunyaan) da nu katarima na tinggal raga+ruh.
(cat: jadi lamun aya nu ngomong nanya atuh ka hate nurani..eta mah moal bohong. Bener maksudna mah…ngan muguhkeun nu mana hate nurani rea nu ‘bodo’. Jadi rarasaan ka hate nurani padahal ka hate nu masih kalimpudan ku uteuk/panca inderana keneh….nu kitu nu disebut ngaenya enya nu lain nga lain lain nu enya….mun kitu terus cilaka era mah maneh.)
Ari raga/jasmani lamun indera na paeh (heula) katingal ku awasna hate/rasa teh bakal breh mangrupa cahaya (sunda) /e=mc2 (kantos mendakan ???)….matak loba nu dikir nepikeun ka ngageot rebu rebu,…menekung konsentrasi … ngarasakeun ketug jajantung,…ngilu kaluar kajerona nafas,… jrrd teknik keur ngurangan pangaruh dominasi panca indera museurkeun ameh bisa aslamtu hate (kade… di level alam ngawawuhan/introduksi ieu…aya nu murahan aya nu spekulan aya nu ukur ngajalanan aya nu enya pantes/bisa jadi cantelan).
Hate nu beresih caang nyunda nurani..penting pisan kahontal…pan kongas ningali Allah di dunya ku awasna hate/qalbu (rasa) lain ku mata denge sirah, Qalbu mu’minin baetullah…jrrd..jrrd…katasaufan nu klise/hambar lamun saukur nyaho bari teu karasa teu ka bukti.
(Ku waktu umur jelema ayeuna nu umumna mah ngan antara -60-80an (usia hidup)…geus kuduna nyiapkeun maneh milih teknik/metoda nu bisa kahontal ku kamampuhna bari jeung gancang nepi (nu penting hasilna lain prosesna) ameh leuwih gancang make jeung ngamalkeunana…meureun genah)
Saterusna,.. lamun tuluy diwanohan dijeroan dibersihan dicaangan,… eta rasa hate nu saencan kalimpudan ku panca indera teh,…rasana jadi wanoh kana jasad,…indicator utamana wanoh kana control saraf saraf para simpatik – nu teu dikontrol otak. Awas nyaksi kana ayana bahrul hayat …nepikeun ka asal asalna nutfah….ayana ruh …jst (tingali : pohaci sanghyang dewek)….lir ibarat murak tumpeng….tumpengan euy….bruh breh eusina nu saencan di purak mah sauukur kawas congcot…Tinggal upama pareng kabiruyungan kapasihan nugrahana nu Maha Suci awas kana trigger trigger qun dat-qun mutlak…nu sok diaranggo ku luluhur anu mulya dina proses tilem/ngahyang……Subhanallah wal hamdulillah wa laa ilaa ha illallahu allahu akbar.
Ieu nu disebut teknik empiric hiji ulikan sunda nu masagi..saha wae nu bisa migawe eta..bakal manggihan nu sarua saha wae bangsa naon wae iraha wae dimana wae –rek ngilu ngabuktikeun???. Teknik na aya nu ti Islam.. aya nu ti luluhur sunda…
lamun can engeuh …ceuk urang kampung mah tinggal nanya ka sorangan…nepi kamana ngulik agama + kasundaan ???
IX
KUMAHA NYALIKSIKNA AMEH KAHONTAL ?
Bagian salajengna urang kintunkeun kapayun upami pareng
Langganan:
Postingan (Atom)