IEDUL FITRI DI SUNDA JADI BOBORAN SHIAM JEUNG LEBARAN.... NAHA EUY? MANA NU ENYANA? (I)

PANGANTEUR


Baheula mah sab lebaran sok di lembur kecap Boboran shiam teh paling sering kadenge/kaucapkeun ku kolot kolot -jeung ti nu leuwih ngora ka nu leuwih kolot- lamun keur silaturahmi dina poean lebaran, sasalaman bari aris deudeuh nyarariosna raos lentong sareng anteb rengkuh dadasar tata titi jalmi berbudi:

"wilujeng boboran siam ….teh ceuceu/ akang /ayi /uwa/ mang/ mbi/ nden/ agan/ cep…. neda hapunten tina samudaya kalepatan…..-sok rajeun ditambahan kukecap arab saeutik- ‘minal aidin wal faidzin’.

Ari kecap lebaran, sering kadenge/kacaritakeun utamana jadi obralan barudak/babaturan/’satingkat’ nu nandaan poe anggeusan puasa ramadhan bari libur sakola/gawe, mudik, ngahiji jeung dulur dulur sanak kadang, kadaharan loba, ulin kaditu kadieu. Kecap Lebaran asa boga rasa kecap nu loma; ”Lebaran rek kamana wae euy? “; ”lebaran kamari mah teu seubeuh euy libur ukur 2 poe”; “lebaran ka 2 urang panggih di anu nya” jrrd jrrd...arang kadenge kaucapkeun dilembur mah make basa sunda nyebut ‘wilujeng lebaran’. Tuluyna lebaran teh jadi kecap nasional –lain disunda wae- ‘selamat berlebaran’, ‘selamat hari raya lebaran’ ‘selamat libur lebaran’ ‘hadiah lebaran’ ‘jalur lebaran’ jrrd.. bari tara kadenge/kaucapkeun ‘selamat hari raya boboran siam’.

Sedengkeun kecap Idul Fitri ukur kadenge/kabaca dina buku agama, dina kalender, da’wah ustad/kiai/ajengan, jeung obrolan urang masjid. Cenah poe anggeusan puasa ramadhan teh poe balik ka fitrah, poe balik ka kasucian/wiwitan, poe kamenangan/unggul juritan jrrd jrrd. Bari asa ‘tojaiyah’ jeung saru ongkoh rek/keur dahar loba, hajatan, kariaan jeung ulin, teu puasa deui, sahwat deui, ongkoh jadi poe wiwitan lubar dosa siga orok deui; poean geus meunang hasil puasa bari enggeus/eukeur/aya dina poe fitrah poe suci tapi keukeuh raresep keneh ngadoakeun “taqobalallahu…jst” naha lain samemehna puasa ameh dina idul fitri tinggal ngarasakeun hasilna teu kudu dido’akeun deui. Hayoh deuih, ngadongeng/nitah puasa syawal jrrd jrrd padahal keur ‘hari raya’. Ingetan teh harita mah ukur…..”ah da kitu meureun pagawean ‘guru/ustad/kiai/ajengan/urang masjid’ mah beukina ngingetan umat meh teu kamalinaan teuing sukan sukan di poe lebaran”.

Kadieunakeun, sanggeus ngasaan cicing di lembur batur terus rame dunya maya biasa urang irang nyebut/ ngucapkeun/ nuliskeun ‘happy / enjoy eid mubarak’ ka batur batur nu lain sunda/Indonesia.

Beda beda kitu teh teu ieuh riweuh, 'EGP weeh…...' Nu penting mah akur jeung batur. Hayangna lebaran ngilu; hoyongna boboran mangga; iedul fitri wae jadi; rek menta maaf ngeunah da beuki; rek nga/didoakeun nuhun da butuh; rek saukur mere ‘greeting’ baeu; munjungan kudu, jarah lebaran guna, dibere/disuguhan dahar loba nepi ka kamerkaan sering, kariaan ulin kaditu kadieu jeung make baju alus/ anyar resep; nganggap wae poe wiwitan keun, poe kasucian/kajayaan heug ari enya mah caritaan agama teh lain ngabibita nyingsieunan mungkul.

Ngan ayeuna loba alo jeung suan katut barudak liana nu teu apal sundana jadi natanyakeun kumaha beda saruana? naon maksudna? nanahaaon disunda mah bet jadi boboran jeung lebaran? – teu saeutik nu aaraban/babaratan teu beukieun kecap/cara sundana. Matakna urang tuliskeun meh sakali dodongengna –teu cape ngabudah, jeung di upload seja nurutan batur batur nu sok raresep ngabejaan bulu tuur pedah keur usumna bari untung sok loba/aya wae nu ngomean jeung nambahan.

PUASA II

Puasa Lain lapar hanaang mungkul...
Tapi... Nahan nafsu ameh pengkuh pancuh (takwa)…

Atuh teu kudu bari teu dahar teu nginum teu sahwat...
Asal pengkuh pancuh we?

...Enya ngan rek bisa kumaha nu bangga bangga..
ku roko kopi ku bujur ku eusi peujit geus teu kuat.

Na teu apal…euy?

Asalna nafsu teh tina eusi peujit…
bisa nahan eusi peujit moal kawisaya nafsu.....
Cobaan geura teu kaasupan tuluy….
Moal kudu cape cape pengkuh pancuh nahan nafsu…
sabab moal boga boga acan
Maneh sorangan ge moal aya.

Ngan dimana bisa ngatur ngamurba wisesa:
iraha asup iraha kaluar tina/kana peujit

PUASA


Puasa euy puasa.
Geus Lila teuing hirup sab nyatu sato dahar tangkal
make sahwat tuluy kabawa rarasaan gede angkeuh jadi maneh.

Duruk euy duruk sing jadi sir lantaran sari ras lantaran rasa,
Lain waktu lain wayah mah pantang rus ras
Rusa rasa dirasa rasa nu temah na samar rasa.

Tahan euy tahan.
Geus merenah mah euy ngeunah.
Gulang guling boga sari tingkah polah sab rumasa.

Tapi kade euy kade
puasa mah ngan milik jalma kuat.

IQRA

Ngilo nengetan ku kamatihan kamampuhan 
asma nu nyipta nu ngamurba 
ngauban nu usik malik 
ti kawit sakeclak getih; 

Tenget yen sadaya kanyataan 
purbawisesana nu maha mulya, 
nyaah asih na nu maha agung. 

Nu masihan terang 
ngalangkungan clik putih clak herang 
kasucian rasa nu medal na kereteg,
...emh Paingan.
Pamugi wae 
sadaya nu atos tiasa mancur na tangtung 
dina paneda nu usik malik 
kanyataan nugrahana nu ngauban 
murti embun embunan nu teras natrat leleran Hyang.
Rebu rebu nuhun, nun.

HAQMALIYAH (III): Tajali mencet maneh meunang niron ????...



Mencet maneh make sorog mateni patang parkara angilo paesan tunggal nu daim tajali nyumponan lafadz Muhammad 






Saperti nu ditepikeun di dua bagian saencana, haqmaliyah utamana lain ngeunaan hiji brotherhood tapi ngeunaan kamampuh tina ngawasa/katapis ngeunaan ‘distinctive meditation technique’ - Tajali mencet maneh make sorog mateni patang parkara angilo paesan tunggal nu daim nyumponan lafad muhammad- katut penjelasana, diantarana aya dina LMM keur ‘novice’ jeung ‘intermediate’ jeung implikasi/cara makena nu leuwih ‘advance’ aya dina sasaka ka islaman bab Qurbah HHM. 



Nu ngawasa/tapis ieu teknik aya dimana wae/saha wae. Sok kasampak di ajengan, di bujangga, di jawara, di pananyaan, di professor, di jalma biasa, malah di nu nu teu siga siga acan. Ieu teknik lain monopoli hiji klan/brotehrhood –tingal bag 1 &2- komo pan ajaran Islam ge nu jadi klaim asal usul ieu ‘distinctve meditation technique’ keur saha jeung di saha wae asal beukieun. Puseurna ge tiap ‘increment’ jaman sok pindah pindah kumaha eunteupna eta dangiang. 



Sedengkeun ngeunaan ‘handbook’na/LMM, dina panganteur LMM jilid 5, RAM nyebatkeun ‘yen LMM henteu diancokeun kanggo brotherhood haqmaliyah tapi kanggo saha wae’ (eusina ge lain hal nu teu aya dina dunya tasauf islam). Ngan kulantaran LMM nyaritakeun ngeunaan papanggihan ku make eta teknik, hese -mun teu kasebut moal pisan- kadongkangna/ manggih bukti enya henteuna eta kabeh nu dicaritakeun dina layang. 


Upama hayang kahontal mah kudu tapis kana teknikna –lamun henteu ukur tepi kana kira kira jeung meureun (intellectual guest). Ari kira kira jeung meureun jauh kana/lain enya. --- Kitu oge ngeunaan seratan seratan HHM (dianggap bujangga sunda pangbadagna) nu nunjukeun tasauf sunda nu dianggap beunghar luhung aheng tapi cenah ge hese kahartina atawa tepina saukur ceuk nu maca teh 'kitu  (meureun) maksud tulisana' (intellectual guest) sabab teu apal/tapis kana teknik2/ tools2 nu didugikeun ku HHM  naha dugikeun ka bijil/metu eta budalan rasana. Ahirna sok sering kapanggih maksad seratan HHM ngaler dihartikeun  asa enya ngidul tungtungna teu ka kaler teu ka kidul.

Ngeunaan LMM  disebut atawa malah jadi nga klaim ‘pegangan’ hakmaliyah nu magrupa ikhwan/grup tarekat/brotherhood teh saenggeusna/kadieunakeun dina citakan (nu ngaluarkeuna putrana RAM). Ieu hal teh mangrupa gejala umum –bisa alus/positif kadang goreng/negative pangaruhna- mun geus mimiti ngagedean ‘grup’na di hiji tempat tuluy dina ngagerohna ngamadhab paradigma ‘burreaucracy’. 

HAQMALIYAH (II): Tareqat syncretic nu dianggap local sunda, handbookna layang muslimin muslimat meunang ‘niron’ ti buku lain, teknik meditasina ongkoh islam tapi niron ti hindu/jawa, wah nu bener we euy???

IV

Haqmaliyah samemehna sok disebut oge aqmaliyah mimiti kacatet di dunya tasauf Indonesia ku sabab ayana catetan pamarentahan Walanda Kolonial di ahir abad 19 samemeh tandangna KHMK & RAM. Saperti nu dicaritakeun oge ku Bruinessen:


“One local tarékat apparently influential in the late 19th century was the Akmaliyya (or Haqmaliyya), which had its following mostly in the Cirebon-Banyumas zone, where the Sundanese and Javanese cultures meet”.